ธุรกิจกำไร แต่ทำไมเงินสดขาดมือ — ทำความเข้าใจสภาพคล่อง

สภาพคล่องคืออะไร

สภาพคล่องคือการที่ธุรกิจมีเงินสดพร้อมใช้ในวันที่ต้องจ่าย ไม่ว่าจะเป็นค่าวัตถุดิบ ค่าแรง ค่าขนส่ง หรือค่าสาธารณูปโภค ยอดขายและกำไรที่ดีบอกได้ว่าธุรกิจไปได้ แต่ถ้าเงินจากลูกค้ายังเดินทางมาไม่ถึง ธุรกิจก็ยังต้องหาเงินมาหมุนไปก่อน เพื่อให้งานเดินต่อได้ไม่สะดุด

ทำไมมีกำไรแต่เงินขาดมือ

สาเหตุหลักคือ วงจรเงินสด (cash cycle) หรือช่วงเวลาตั้งแต่จ่ายเงินซื้อวัตถุดิบ จนถึงได้รับเงินจากลูกค้า ตัวอย่างอย่างง่ายคือ

• จ่ายค่าวัตถุดิบภายใน 15 วัน
• ผลิตและส่งสินค้าใช้เวลา 20 วัน
• ลูกค้าจ่ายเงินหลังรับสินค้า 60 วัน

เท่ากับธุรกิจต้องหาเงินมาหมุนเองประมาณ 65 วัน ยิ่งออเดอร์เพิ่ม ช่องว่างนี้ยิ่งกว้างขึ้น ทำให้ธุรกิจที่เติบโตเร็วมักเจอปัญหานี้ก่อนใคร

สัญญาณเตือนว่าสภาพคล่องเริ่มตึง

• ต้องเลื่อนจ่ายซัพพลายเออร์หรือค่าแรงบ่อยขึ้น
• ต้องปฏิเสธออเดอร์ใหญ่เพราะไม่มีทุนซื้อวัตถุดิบ
• ใช้บัตรเครดิตหรือเงินส่วนตัวมาอุดค่าใช้จ่ายของบริษัทเป็นประจำ
• ลูกหนี้การค้ามียอดค้างนานขึ้นเรื่อย ๆ

วิธีบริหารสภาพคล่องเบื้องต้น

1. จัดทำประมาณการกระแสเงินสดล่วงหน้า 8–13 สัปดาห์ ให้เห็นว่าสัปดาห์ไหนเงินจะตึง
2. เจรจาเงื่อนไขการชำระเงิน ขอให้ลูกค้าจ่ายเร็วขึ้น หรือขอเครดิตจากซัพพลายเออร์นานขึ้น
3. ควบคุมสินค้าคงคลัง ไม่ซื้อตุนเกินความจำเป็น
4. เตรียมแหล่งเงินทุนสำรองไว้ก่อนจะจำเป็น เพราะการขอสินเชื่อตอนที่เงินขาดมือมักต่อรองได้น้อยกว่า

เมื่อไรควรพิจารณาสินเชื่อเสริมสภาพคล่อง

เมื่อธุรกิจมีออเดอร์และลูกค้าที่ชำระเงินแน่นอน แต่ติดช่องว่างระยะสั้นของเงินสด สินเชื่ออาจช่วยให้ธุรกิจไปต่อได้ แต่ไม่ควรใช้ชดเชยการขาดทุนเรื้อรัง เพราะภาระดอกเบี้ยจะยิ่งเพิ่มปัญหา ควรคำนวณต้นทุนรวมและความสามารถในการชำระก่อนตัดสินใจเสมอ ลองใช้ เครื่องคำนวณดอกเบี้ย เพื่อประมาณภาระต่องวด